Coronavirus Update

Opkomende coronavirussen bij dieren

Diagnostic Update • april 2020

De recente uitbraak van een nieuw coronavirus, dat bij mensen luchtwegaandoeningen veroorzaakt, heeft tot vragen geleid over het belang van dit nieuwe virus voor dieren. De informatie in dit document beantwoordt een aantal van de veelgestelde vragen over het coronavirus. Het inzicht in coronavirussen en hun transmissie ontwikkelt zich snel. Voor de meest actuele informatie raden wij u aan de bronnen te raadplegen aan het einde van deze Diagnostic Update.

Ziekte door het coronavirus (Coronavirus Disease 2019, COVID-19) werd voor het eerst waargenomen in China; die eerste uitbraak vond plaats in de stad Wuhan. De ziekte wordt veroorzaakt door een nieuw type coronavirus genaamd SARS-CoV-2, dat naar vermoeden oorspronkelijk van vleermuizen afkomt. Sinds de opkomst van COVID-19 eind 2019, heeft het virus zich naar diverse locaties over de hele wereld verspreid.1–3

Het SARS-CoV-2 virus, dat COVID-19 veroorzaakt, is een uniek coronavirus dat de luchtwegen bij de mens infecteert. Het is anders dan de coronavirussen die voorheen werden aangetroffen bij mensen en dieren. Coronavirussen vormen een grote familie van virussen, bestaand uit vele subgroepen van virussen die vaak gevonden worden bij zowel mensen als zoogdieren, vogels en reptielen.

Alfa- en beta-coronavirussen – waaronder de coronavirustypen die verantwoordelijk zijn voor gewone verkoudheid bij de mens – besmetten meestal zoogdieren, terwijl gamma- en delta-coronavirussen meestal vogels en vissen besmetten. Veel van de gangbare coronavirussen die ziekteverschijnselen bij huisdieren veroorzaken, zoals het feline enterale coronavirus, zijn alfa-coronavirussen. SARS-CoV-2, verantwoordelijk voor de recente uitbraak van COVID-19 onder de mensen, is een bèta-coronavirus.

Coronavirussen bij gezelschapsdieren en paarden

Hoewel SARS-CoV-2 geen significante rol lijkt te spelen als veroorzaker van ziekten bij huisdieren, zijn er andere coronavirustypen die dat wel doen. Voor deze algemene coronavirusinfecties bij honden, katten, fretten en paarden zijn er IDEXX RealPCR-testen beschikbaar. Deze testen zijn specifiek voor verschillende veterinaire coronavirussen en kunnen geen SARS-CoV-2 detecteren.6 De coronavirussen die met deze testen worden opgespoord, zijn diersoort-specifiek en leiden niet tot besmetting van mensen.

  • Het canine respiratoire coronavirus draagt bij aan het canine infectieuze respiratoire ziektecomplex (ook wel bekend als infectieuze tracheobronchitis of kennelhoest). De klinische verschijnselen hiervan zijn dezelfde als die van een gewone verkoudheid. De IDEXX RealPCR-test voor het canine respiratoire coronavirus maakt onderdeel uit van ons uitgebreide RealPCR-profiel voor respiratoire aandoeningen bij de hond: "Voorste luchtwegen profiel hond" (testcode POAH).
  • Enterale coronavirussen kunnen darminfecties veroorzaken die leiden tot diarree, vooral bij jonge dieren. Veel besmettingen zijn asymptomatisch. IDEXX RealPCR-testen voor het enterale coronavirus bij honden, katten, paarden of fretten maken onderdeel uit van onze uitgebreide RealPCR-profielen voor diarree. Zoals hierboven gezegd zijn deze virussen diersoort-specifiek. Zo kan bijvoorbeeld het canine enterale coronavirus geen katten besmetten en andersom.
  • Feline infectieuze peritonitis (FIP) wordt veroorzaakt door een gemuteerde vorm van het feline enterale coronavirus en heeft ernstige, meestal fatale, systemische inflammatoire ziekte tot gevolg. IDEXX beschikt over de "FIP Virus RealPCR Test", die de meest voorkomende mutanten die FIP veroorzaken detecteert.

Coronavirussen bij landbouwhuisdieren

IDEXX biedt ook testen aan voor een aantal typen van het coronavirus die landbouwhuisdieren kunnen besmetten. Bij pluimvee vormt een gamma-coronavirus een significant economisch risico, namelijk het infectieuze bronchitisvirus (IBV). Bij runderen kunnen alfa-coronavirussen milde gastro-intestinale of respiratoire aandoeningen veroorzaken; de verschijnselen zijn vergelijkbaar met die bij canine en feline coronavirustypen. Net zoals de testen hierboven zijn ook deze testen specifiek voor verschillende veterinaire coronavirustypen en detecteren ze geen SARS-CoV-2. De typen coronavirus die bij deze testen worden aangetoond zijn diersoort-specifiek en kunnen geen mensen besmetten.

  • Infectieuze bronchitisvirus (IBV) veroorzaakt een zich snel verspreidende luchtwegaandoening bij kippen. Bij besmette volwassen hennen kunnen een verminderde productie en slechte kwaliteit van de eieren het gevolg zijn. Voor de detectie van IBV-antistoffen is een IDEXX ELISA beschikbaar.
  • Enterale coronavirussen bij varkens zijn verschillende typen coronavirus die varkens besmetten en respiratoire of gastro-intestinale symptomen veroorzaken. Een voorbeeld hiervan is het transmissible gastro-enteritisvirus (TGEV). Ook kunnen milde of asymptomische infecties voorkomen. Voor TGEV is een IDEXX RealPCR-test beschikbaar.
  • Bovine coronavirustypen kunnen diarree bij kalveren veroorzaken. Ze kunnen ook leiden tot winterdysenterie, met bloederige diarree, milde respiratoire verschijnselen en een verminderde productie onder volwassen koeien. Voor de detectie van het coronavirus-antigeen in de feces van kalveren met diarree is een IDEXX ELISA beschikbaar.

Transmissie van COVID-19 bij huisdieren

Vooraanstaande volksgezondheidsinstanties zijn het erover eens dat COVID-19 voornamelijk een humane aandoening is die rechtstreeks van mens tot mens wordt overgedragen via druppeltjes in de lucht.1-4 Secundaire overdracht door het aanraken van een door het virus besmet oppervlak is ook mogelijk, met name bij gladde oppervlakken van plastic of metaal.5,6 Poreuze oppervlakken zoals kleding en vacht lijken minder geschikte oppervlakken te zijn voor het overdragen van pathogenen.

Recente studies met experimenten op katten en fretten hebben aangetoond dat deze dieren besmet kunnen raken en dat ze de besmetting op andere dieren kunnen overdragen. Honden daarentegen zijn over het algemeen resistent tegen infecties met COVID-19. Waarschijnlijk als gevolg van de verschillen in de ACE-2-receptoren tussen de diersoorten.7-9  In uitzonderlijke gevallen is er een omgekeerde zoönotische overdracht (van geïnfecteerd mens op dier) geconstateerd bij katten en tijgers.10,11 Serologisch onderzoek doet vermoeden dat asymptomatische infecties bij katten vaker voorkomen dan aanvankelijk werd verondersteld.12 Infectie bij katten en fretten is vaak subklinisch, maar kan zorgen voor milde respiratoire klachten, koorts en in sommige gevallen gastro-intestinale klachten. Bij deze niet-primaire gastheersoorten lijkt de infectie minder langdurig te zijn dan bij mensen. Hoewel er sporadisch melding is gemaakt van kortdurende, omgekeerde zoönotische infecties bij honden die leven bij met COVID-19 geïnfecteerde mensen, zijn er geen klinische verschijnselen bij deze honden geconstateerd.10,13 Men gaat er vanuit dat huisdieren geen rol spelen bij het overbrengen van een COVID-19 besmetting op mensen.1-4

De inzichten in het overbrengen van SARS-CoV-2 en de ziekte COVID-19 evolueren snel. Voor de meest actuele informatie over het risico op overbrenging van SARS-CoV-2 op dieren, kunt u de website van het RIVM over COVID-19 raadplegen.

Ontwikkeling van de IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test

IDEXX Laboratorium heeft een nieuwe realtime PCR-test ontwikkeld voor de detectie van SARS-CoV-2 (COVID-19), gebaseerd op de vrijgegeven genetische kenmerken van het virus van de recente uitbraak onder mensen. De IDEXX SARS-CoV2 (COVID-19) RealPCR Test richt zich op hetzelfde nucleocapside-gen als de assay van de CDC (Centers of Disease Control and Prevention), maar is specifiek ontworpen voor gebruik bij dieren. De test is zorgvuldig ontwikkeld om kruisreactiviteit met andere veterinaire coronavirussen te vermijden. Specificiteitsonderzoeken bevestigen dat er bij de nieuwe PCR-test geen kruisreactiviteit voorkomt met de reguliere veterinaire coronavirussen die voorkomen bij gezelschapsdieren. Er is eveneens aangetoond dat de momenteel beschikbare RealPCR-tests voor deze veterinaire coronavirussen geen viraal nucleïnezuur van SARS-CoV-2 detecteren.

Gedurende de eerste validatie van de nieuwe SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test, heeft IDEXX meer dan 3.500 monsters getest van honden, katten en paarden die naar het IDEXX Laboratorium waren opgestuurd voor respiratoire PCR-profielen. Monsters werden parallel getest met drie assays van de CDC. Een subset van fecale monsters ingestuurd voor diagnostische diarree PCR-profielen zijn ook geëvalueerd als onderdeel van kruisreactiviteitsstudies. De monsters waren afkomstig uit de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Halverwege maart heeft IDEXX de monitoring uitgebreid naar Canada en Europese landen, waaronder gebieden met veel humane gevallen van COVID-19. 

Wanneer wordt de IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test gebruikt

Op dit moment raden experts af om asymptomatische dieren te testen op het SARS-CoV-2 virus, tenzij dit wordt geadviseerd door een volksgezondheidsinstantie. Het testen van dieren met symptomen in een huishouden met besmetting door COVID-19 hoeft niet altijd geïndiceerd te zijn, omdat klinische verschijnselen – voor zover aanwezig – erg mild kunnen zijn en snel voorbij kunnen gaan. De IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test kan worden overwogen bij onderzoek naar luchtweginfecties bij fretten of katten nadat de meer gebruikelijke oorzaken zijn uitgesloten. We adviseren om te overleggen met een plaatselijke instantie voor de volksgezondheid (NVWA in Nederland) voordat een huisdier wordt getest op COVID-19. Testen moet beperkt blijven tot dieren waarvan bekend is of waarvan de waarschijnlijkheid groot is dat ze zijn blootgesteld aan het COVID-19 virus. Voor katten met respiratoire symptomen moet worden overwogen om deze eerst te testen met het 'Voorste luchtwegen profiel kat' (POAK), voordat ze worden getest op een SARS-CoV-2 infectie, zelfs als de katten in een huishouden leven dat COVID-19 positief is getest.
 

Wanneer moet een huisdier worden getest op COVID-19?

Vertoont de patiënt respiratoire symptomen of andere verschijnselen van COVID-19?

Nee

Niet testen op COVID-19

Ja

Test voor algemenere oorzaken:

Voorste luchtwegen profiel kat (real-time PCR)

Voorste luchtwegen profiel hond (real-time PCR)

Nee

Is de patiënt getest op algemene respiratoire pathogenen?

Ja

Oorzaak gevonden op respiratoir PCR-profiel?

Nee

Is het bekend of de patiënt is blootgesteld aan COVID-19 (bijv. door geïnfecteerde mensen in het huishouden)?

Nee

Niet testen op COVID-19

Ja

Ja

Niet testen op COVID-19

Overleg met de NVWA (NL) is wenselijk voordat er getest wordt

IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test

Richtlijnen voor afnemen van monsters

Wij raden aan om te overleggen met de NVWA (NL) over de meest recent richtlijnen met betrekking tot een veilige afname van monsters voordat een huisdier wordt getest op SARS-CoV-2. Het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, waaronder handschoenen, mondkapje, jas en oogbescherming, wordt geadviseerd als er monsters worden afgenomen bij een huisdier dat mogelijk met SARS-CoV-2 is geïnfecteerd.

Het ideale monster is afhankelijk van de klinische presentatie en het doel van de test.
  • Bij respiratoire symptomen: Diep keelswab (met zichtbaar organisch materiaal op de swab; stevig wrijven) en een conjunctivale swab (veeg het oog schoon, bemonster aan de binnenzijde van het ooglid). Als de patiënt meewerkt kan er ook een diepe neusswab worden afgenomen. Gebruik swabs zonder transportmedium in een steriele buis en bewaar het monster gekoeld.
  • Bij gastro-intestinale symptomen: 3-5 gram (minimaal 1 gram) verse ontlasting in een steriel potje, een diepe keelswab (met zichtbaar organisch materiaal op de swab; stevig wrijven) en een conjunctivale swab (veeg het oog schoon, bemonster aan de binnenzijde van het ooglid). Gebruik swabs zonder transportmedium in een steriele buis en bewaar het monster gekoeld.
  • Zonder duidelijke symptomen (bijv. onderzoeksdoeleinden): 3-5 gram (minimaal 1 gram) verse ontlasting in een steriel potje, een diepe keelswab (met zichtbaar organisch materiaal op de swab; stevig wrijven) en een conjunctivale swab (veeg het oog schoon, bemonster aan de binnenzijde van het ooglid) en een diepe neusswab. Gebruik swabs zonder transportmedium in een steriele buis en bewaar het monster gekoeld.

Omgaan met huisdieren die SARS-CoV-2 positief zijn

COVID-19 is een aandoening die internationaal gezien gemeld moet worden. Als er een positief SARS-CoV-2 resultaat wordt vastgesteld, zal IDEXX de essentiële informatie die vereist is onder de geldende wetgeving doorgeven aan volksgezondheidsinstanties en/of veterinaire instanties. De dierenarts die het monster heeft ingezonden, is ook verantwoordelijk voor het melden van het positieve resultaat en speelt een belangrijke rol door extra klinische gegevens te leveren en informatie te verschaffen over de voorgeschiedenis van de patiënt. Positieve resultaten van de IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Tests zullen bovendien worden bevestigd door een derde, door de overheid erkend laboratorium.

Positieve PCR-testresultaten bij een huisdier in een huishouden dat positief is getest op COVID-19 kan óf het resultaat zijn van het overbrengen van omgekeerde zoönotische infecties door de geïnfecteerde eigenaar (of een andere geïnfecteerde volwassene) op het dier, óf het wijst op een omgevingsbesmetting. Het is van belang de resultaten te interpreteren op basis van de voorgeschiedenis, klinische verschijnselen en de testresultaten van meer gangbare veterinaire pathogenen.

Geïnfecteerde huisdieren moeten symptomatisch worden behandeld, gebaseerd op klinische verschijnselen, en nauwlettend worden gecontroleerd op tekenen van secundaire complicaties (bijv. een bacteriële infectie). Als de respiratoire symptomen zo mild zijn dat opname in een kliniek niet nodig is, is het advies het dier samen met zijn eigenaar thuis in quarantaine te laten gaan. Als er geen voorgeschiedenis van humane COVID-19 infecties in het gezin is, luidt het advies om met een volksgezondheidsinstantie te overleggen wat de beste manier is om de mensen in het huishouden te testen en het geïnfecteerde dier te verzorgen. Een herhaling van de PCR-test binnen één tot twee weken moet worden overwogen om te bevestigen dat het dier niet meer PCR-positief is, voordat het huishouden als infectievrij kan worden beschouwd en het dier weer in contact kan komen met andere dieren die niet met het virus in aanraking zijn geweest (met name katten en fretten).

IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR positief testresultaat

Dierenartsen wordt geadviseerd om de NVWA op de hoogte te brengen

Moet het dier worden opgenomen in de kliniek?

Ja

Plaats het dier op een geïsoleerde afdeling om de infectie van andere, niet-geïnfecteerde patiënten te voorkomen

Nee

Zijn er mensen in het huishouden die COVID-19 hebben gehad?

Ja

Eigenaar zorgt thuis voor het dier; binnenhouden en geen contact met andere dieren; handen wassen voor en na aanraken van dieren; honden aan de riem uitlaten en ontlasting opruimen

Geef symptomatische zorg; controleer op secundaire complicaties

Overweeg om de PCR-test na 14 dagen te herhalen; stuur zowel een droge swab van de luchtwegen in als verse ontlasting

Begin na minstens 14 dagen weer met normale activiteiten als de klinische symptomen zijn verdwenen en/of de PCR-test negatief is

Nee

Besmettingsbron waarschijnlijk van buitenaf? (bijv. recent geadopteerde kat, naar pensioen geweest)

Ja

Neem contact op met de NVWA; bepaal of het dier beter thuis of in de kliniek in isolatie kan op basis van factoren zoals::

  • De tijd die een dier in het huishouden heeft doorgebracht sinds de blootstelling aan het virus
  • Of andere mensen of dieren ook zijn blootgesteld aan de verdachte bron
  • De aanwezigheid van immuungecompromitteerde mensen of dieren in het huishouden, of met een verhoogd risico om een andere reden

Nee

Mensen in het huishouden hebben mogelijk een subklinische infectie; neem contact op met de de huisarts om de volgende stappen te bepalen en om, indien nodig, de mensen te laten testen op infectie

Voorkomen van besmetting met COVID-19

De aanbevelingen voor het voorkomen van de verspreiding van COVID-19 draaien allemaal om het voorkomen van de blootstelling eraan. Ze omvatten het vermijden van persoonlijk contact met zieke mensen, het beperken van reizen, het vermijden van bijeenkomsten met veel mensen, regelmatig handen wassen en het bedekken van neus en mond bij hoesten of niezen.1,2

Op dit moment zijn er nog geen antivirale geneesmiddelen waarvan bewezen is dat ze effectief zijn als behandeling van COVID-19. Ook zijn er nog geen vaccins op de markt voor de preventie van besmetting met SARS-CoV-2 bij mensen en dieren.

Omgekeerde zoönotische infecties (mensen die hun huisdieren infecteren) die resulteren in een klinische aandoening worden als ongebruikelijk beschouwd, maar als bij de eigenaar van een huisdier de diagnose COVID-19 is gesteld, raden het RVIM en andere instantie wereldwijd aan het contact met huisdieren te vermijden als voorzorgsmaatregel om te voorkomen dat de dieren besmet raken. Indien mogelijk, moet een ander familielid of lid van het huishouden de dagelijkse zorg voor het dier overnemen.

Aanvullende informatie

Bezoek onderstaande websites voor de meest actuele informatie over de COVID-19 uitbraak en voor nuttige informatie over de preventie van COVID-19.

Informatie over het aanvragen van de test

Testnamen en -codes

Testcode: COVIDP

IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test

Testcode: COVIDPFU

IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test Follow-up

Vervolgtest op een eerdere RealPCR-test of -profiel

 

Voorste luchtwegen profiel kat (real-time PCR)

Chlamydia felis (DNA), Feline Calicivirus FCV (RNA), Herpesvirus FHV-1 (DNA, kwantitatief), Mycoplasma felis (DNA), Bordetella bronchiseptica (DNA)

Testcode: POAK

 

Voorste luchtwegen profiel hond (real-time PCR)

Canine Adenovirus type 2 (DNA), Canine Herpesvirus-1 (DNA), Canine Parainfluenzavirus (RNA), Canine Influenzavirus (RNA), Canine Respiratory Coronavirus (RNA), Distempervirus CDV (RNA, kwantitatief), Mycoplasma cynos (DNA), Bordetella bronchiseptica (DNA)

Testcode: POAH

Richtlijnen voor het afnemen van monsters

Diep keelswab (met zichtbaar organisch materiaal op de swab; stevig wrijven) en een conjunctivale swab (veeg het oog schoon, bemonster aan de binnenzijde van het ooglid). Gebruik swabs zonder transportmedium en bewaar het monster gekoeld.

Extra monsters voor de IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test: Als de patiënt meewerkt kan er ook een diepe neusswab worden afgenomen. Als er gastro-intestinale symptomen aanwezig zijn, stuur dan ook 3-5 gram (minimaal 1 gram) verse ontlasting in een steriel potje mee.

Service en support

Testen online aanvragen

Wist u dat u online testen kunt opzoeken en aanvragen via ?

Tijd tot resultaat

Eerste resultaten binnen 2-3 dagen. Houd rekening met extra tijd voor het bevestigen van positieve PCR-resultaten van SARS-CoV-2.

Klantenservice en medisch advies

IDEXX ondersteunt uw praktijk met onze klantenservice, technische dienst en medical consultants, die worden bijgestaan door erkende veterinaire specialisten.

070 700 7033

Referenties

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). www.cdc.gov/COVID19. Accessed April 16, 2020.
  2. World Health Organization. Coronavirus disease (COVID-19) outbreak. www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019. Accessed April 16, 2020.
  3. American Veterinary Medical Association. COVID-19: What veterinarians need to know. www.avma.org/coronavirus. Accessed April 16, 2020.
  4. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). The new coronavirus and companion animals—advice for WSAVA members. www.wsava.org/news/highlighted-news/the-new-coronavirus-and-companion-animals-advice-for-wsava-members. Accessed April 16, 2020.
  5. Ong SWX, Tan YK, Chia PY, et al. Air, surface environmental, and personal protective equipment contamination by serve acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) from a symptomatic patient [published online ahead of print March 4, 2020]. JAMA. 2020;e203227. doi:10.1001/jama.2020.3227
  6. van Doremalen N, Bushmaker Y, Morris DH, et al. Aerosol and surface stability of SARS-COV-2 as compared with SARS-CoV-1. N Engl J Med2020;382(16):1564–1567. doi:10.1056/NEJMc2004973
  7. Wan Y, Shang J, Graham R, Baric RS, Li F. Receptor recognition by the novel coronavirus from Wuhan: An analysis based on decade-long structural studies of SARS coronavirus. J Virol. 2020;94(7):e00127-20. doi:10.1128/JVI.00127-20
  8. Shi J, Wen Z, Zhong G, et al.  Susceptibility of ferrets, cats, dogs and other domesticated animals to SARS-coronavirus 2. Science. 2020;eabb7015. doi:10.1126/science.abb7015
  9. Kim Y, Kim SG, Kim SM, et al. Infection and rapid transmission of SARS-CoV-2 in ferrets [published online ahead of print April 5, 2020]. Cell Host Microbe. 2020;S1931-3128(20)30187-6. doi:10.1016/j.chom.2020.03.023
  10. Questions and answers on the 2019 coronavirus disease (COVID-19): Surveillance and events in animals. World Organisation for Animal Health (OIE) website. www.oie.int/en/scientific-expertise/specific-information-and-recommendations/questions-and-answers-on-2019novel-coronavirus. Updated April 9, 2020. Accessed April 16, 2020.
  11. USDA statement on the confirmation of COVID-19 in a tiger in New York. USDA Animal and Plant Health Inspection Service website. www.aphis.usda.gov/aphis/newsroom/news/sa_by_date/sa-2020/ny-zoo-covid-19. Updated April 6, 2020. Accessed April 16, 2020.
  12. Zhang Q, Zhang H, Huang K, et al. SARS-CoV-2 neutralizing serum antibodies in cats: a serological investigation [preprint]. doi:10.1101/2020.04.01.021196
  13. Low-level of infection with COVID-19 in pet dog [news release]. Hong Kong: Government of the Hong Kong Special Administrative Region; March 4, 2020. www.info.gov.hk/gia/general/202003/04/P2020030400658.htm. Accessed April 16, 2020.
  14. COVID-19 RealPCR Validation Studies: sequence blast analyses and cross-reactivity studies. March 2020. Data on file at IDEXX Laboratories, Inc. Westbrook, Maine USA.

 

Testen m.b.v. PCR is een service die wordt uitgevoerd conform een overeenkomst met Roche Molecular Systems, Inc.

Neem contact op met de klantenservice

Volksgezondheid en andere vragen van niet-klanten: Klik hier