Coronavirus Update

Opkomende coronavirus-stammen en onze huisdieren

Diagnostic Update • Maart 2020

De recente uitbraak van een nieuw coronavirus, dat bij mensen luchtwegaandoeningen veroorzaakt, heeft tot vragen geleid over het belang van dit nieuwe virus voor dieren. De informatie in dit document beantwoordt een aantal van de veelgestelde vragen over het coronavirus. Het inzicht in coronavirussen en hun transmissie ontwikkelt zich snel. Voor de meest actuele informatie raden wij u aan de bronnen te raadplegen aan het einde van deze Diagnostic Update.

Ziekte door het coronavirus (Coronavirus Disease 2019, COVID-19) werd voor het eerst waargenomen in China; die eerste uitbraak vond plaats in de stad Wuhan. De ziekte wordt veroorzaakt door een nieuw type coronavirus genaamd SARS-CoV-2, dat naar vermoeden oorspronkelijk van vleermuizen afkomt. Sinds de opkomst van COVID-19 eind 2019, heeft het virus zich naar diverse locaties over de hele wereld verspreid.1–3

Het virus SARS-CoV-2, dat COVID-19 veroorzaakt, is een uniek coronavirus dat de luchtwegen bij de mens infecteert. Het is anders dan de coronavirussen die voorheen werden aangetroffen bij mensen en dieren. Coronavirussen vormen een grote familie van virussen, bestaand uit vele subgroepen van virussen die vaak gevonden worden bij zowel mensen als zoogdieren, vogels en reptielen.

Alfa- en beta-coronavirussen – waaronder de coronavirustypen die verantwoordelijk zijn voor gewone verkoudheid bij de mens – besmetten meestal zoogdieren, terwijl gamma- en delta-coronavirussen meestal vogels en vissen besmetten. Veel van de gangbare coronavirussen die ziekteverschijnselen bij huisdieren veroorzaken, zoals het feline enterale coronavirus, zijn alfa-coronavirussen. SARS-CoV-2, verantwoordelijk voor de recente uitbraak van COVID-19 onder de mensen, is een bèta-coronavirus.

Transmissie van COVID-19 en huisdieren

Tot op heden zijn er bij ons geen meldingen bekend van luchtwegaandoeningen bij huisdieren die zijn veroorzaakt door het virus SARS-CoV-2. Momenteel wordt aangenomen dat COVID-19 een ziekte is die specifiek bij mensen voorkomt. De verwachting is niet dat omgekeerde zoönose (overbrenging van mensen op dieren) zal plaatsvinden, dus dat huisdieren besmet zullen raken door blootstelling aan het virus via hun besmette eigenaren.1–4

Volgens de Amerikaanse ‘Centers for Disease Control and Prevention’ (CDC) is het niet waarschijnlijk dat huisdieren een rol spelen bij het overbrengen van SARS-CoV-2 op mensen of andere dieren.1 Evenmin zijn er bij ons meldingen bekend van besmetting of klinische ziekte bij huisdieren, met één mogelijk uitzondering.1,2 Er is één geval gemeld van een hond in een besmet gezin in Hong Kong, die via PCR zwak positief is getest op SARS-CoV-2. De hond had op het moment van testen geen klinische verschijnselen en heeft die tot op heden nog steeds niet. Deze hond is zwak positief gebleven ondanks dat hij buiten het huishouden in quarantaine is geplaatst. Een tweede hond in hetzelfde huishouden is steeds negatief getest. Dit is het eerste geval van niet-klinische overdracht van SARS-CoV-2 van mens op dier.1–3,5 De CDC raadt aan om zodra een huisdiereigenaar de diagnose van COVID-19 krijgt, het contact met alle huisdieren te beperken, als voorzorgsmaatregel voor de gezondheid van de dieren, totdat er meer bekend is over het virus.1

Op dit moment raden deskundigen het niet aan om huisdieren te screenen op het SARS-CoV-2-virus.2 Het is onwaarschijnlijk dat honden, katten of paarden met luchtwegklachten COVID-19 hebben.1–4 In dergelijke gevallen wordt een uitgebreid IDEXX RealPCR-profiel voor luchtwegaandoeningen aangeraden, om te testen op meer gangbare luchtwegpathogenen zoals influenza.

De inzichten in de overdracht van SARS-CoV-2 en de ziekte COVID-19 nemen snel toe. Voor de meest actuele informatie over het risico op overbrenging van SARS-CoV-2 op dieren, kunt u de website van de CDC over COVID-19 raadplegen.

Actief screenen van monsters

Het IDEXX Laboratorium heeft een realtime PCR-test ontwikkeld voor de detectie van SARS-CoV-2, gebaseerd op de vrijgegeven genetische kenmerken van het virus van de recente uitbraak onder mensen. De IDEXX SARS-CoV-2 (COVID-19) RealPCR Test is speciaal ontwikkeld voor gebruik bij dieren en is zorgvuldig ontworpen om kruisreactiviteit met andere veterinair-specifieke coronavirusstammen te voorkomen. Deze test is op dit moment nog niet commercieel verkrijgbaar. IDEXX controleert actief of besmetting met COVID-19 ergens opduikt in de monsters van honden, katten en paarden, die worden ingestuurd voor RealPCR luchtwegprofielen. De eerste screening werd uitgevoerd op monsters die vanuit de hele Verenigde Staten (inclusief regio's waar humane COVID-19-gevallen voorkomen) en Zuid-Korea zijn ingestuurd. Tot op heden hebben wij geen enkel bewijs voor de aanwezigheid van SARS-CoV-2 in deze klinische monsters aangetroffen. Zelfs niet in de monsters die wel positief waren voor het canine respiratoire coronavirus.

Het coronavirus bij gezelschapsdieren en paarden

Hoewel SARS-CoV-2 geen significante rol lijkt te spelen als veroorzaker van ziekten bij huisdieren, zijn er andere coronavirustypen die dat wel doen. Voor deze algemene coronavirusinfecties bij honden, katten, fretten en paarden zijn er IDEXX RealPCR-testen beschikbaar. Deze testen zijn specifiek voor verschillende veterinaire coronavirussen en kunnen geen SARS-CoV-2 detecteren.6 De coronavirussen die met deze testen worden opgespoord, zijn diersoort-specifiek en leiden niet tot besmetting van mensen.

  • Het canine respiratoire coronavirus draagt bij aan het canine infectieuze respiratoire ziektecomplex (ook wel bekend als infectieuze tracheobronchitis of kennelhoest). De klinische verschijnselen hiervan zijn dezelfde als die van een gewone verkoudheid. De IDEXX RealPCR-test voor het canine respiratoire coronavirus maakt onderdeel uit van ons uitgebreide RealPCR-profiel voor respiratoire aandoeningen bij de hond: "Voorste luchtwegen profiel hond" (testcode POAH).
  • Enterale coronavirussen kunnen darminfecties veroorzaken die leiden tot diarree, vooral bij jonge dieren. Veel besmettingen zijn asymptomatisch. IDEXX RealPCR-testen voor het enterale coronavirus bij honden, katten, paarden of fretten maken onderdeel uit van onze uitgebreide RealPCR-profielen voor diarree. Zoals hierboven gezegd zijn deze virussen diersoort-specifiek. Zo kan bijvoorbeeld het canine enterale coronavirus geen katten besmetten en andersom.
  • Feline infectieuze peritonitis (FIP) wordt veroorzaakt door een gemuteerde vorm van het feline enterale coronavirus en heeft ernstige, meestal fatale, systemische inflammatoire ziekte tot gevolg. IDEXX beschikt over de "FIP Virus RealPCR Test", die de meest voorkomende mutanten die FIP veroorzaken detecteert.
Het coronavirus bij landbouwhuisdieren

IDEXX biedt ook testen aan voor een aantal typen van het coronavirus die landbouwhuisdieren kunnen besmetten. Bij pluimvee vormt een gamma-coronavirus een significant economisch risico, namelijk het infectieuze bronchitisvirus (IBV). Bij runderen kunnen alfa-coronavirussen milde gastro-intestinale of respiratoire aandoeningen veroorzaken; de verschijnselen zijn vergelijkbaar met die bij canine en feline coronavirustypen. Net zoals de testen hierboven zijn ook deze testen specifiek voor verschillende veterinaire coronavirustypen en detecteren ze geen SARS-CoV-2. De typen coronavirus die bij deze testen worden aangetoond zijn diersoort-specifiek en kunnen geen mensen besmetten.

  • Infectieuze bronchitisvirus (IBV) veroorzaakt een zich snel verspreidende luchtwegaandoening bij kippen. Bij besmette volwassen hennen kunnen een verminderde productie en slechte kwaliteit van de eieren het gevolg zijn. Voor de detectie van IBV-antistoffen is een IDEXX ELISA beschikbaar.
  • Enterale coronavirustypen bij varkens zijn verschillende typen coronavirus die varkens besmetten en respiratoire of gastro-intestinale symptomen veroorzaken. Een voorbeeld hiervan is het transmissible gastro-enteritisvirus (TGEV). Ook kunnen milde of asymptomische infecties voorkomen. Voor TGEV is een IDEXX RealPCR-test beschikbaar.
  • Bovine coronavirustypen kunnen diarree bij kalveren veroorzaken. Ze kunnen ook leiden tot winterdysenterie, met bloederige diarree, milde respiratoire verschijnselen en een verminderde productie onder volwassen koeien. Voor de detectie van het coronavirus-antigeen in de feces van kalveren met diarree is een IDEXX ELISA beschikbaar.
Preventie van COVID-19 infectie

De aanbevelingen ter voorkoming van de verspreiding van COVID-19 draaien allemaal om het voorkomen van de blootstelling. Ze omvatten het beperken van persoonlijk contact met zieke mensen, het beperken van reizen en bezoeken van bijeenkomsten met veel mensen, het regelmatig handen wassen en het bedekken van neus en mond bij hoesten of niezen.1,2

Op dit moment zijn er nog geen antivirale geneesmiddelen waarvan bewezen is dat ze effectief zijn voor de behandeling van COVID-19. Ook zijn er nog geen vaccins op de markt voor de preventie van besmetting met SARS-CoV-2 bij mensen en dieren.

Aanvullende informatie

Bezoek onderstaande websites voor de meest actuele informatie over de uitbraak van COVID-19 en voor nuttige informatie over de preventie en beheersing ervan.


Referenties

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) cdc.gov/COVID19. Geraadpleegd: donderdag 5 maart 2020.
  2. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Coronavirus disease (COVID-19) outbreak. who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019. Geraadpleegd: donderdag 5 maart 2020.
  3. American Veterinary Medical Association (VS) COVID-19: What veterinarians need to know. avma.org/coronavirus. Geraadpleegd: donderdag 5 maart 2020.
  4. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). The new coronavirus and companion animals- advice for WSAVA members. wsava.org/news/highlighted-news/the-new-coronavirus-and-companion -animals-advice-for-wsava-members. Geraadpleegd: donderdag 5 maart 2020.
  5. Low-level of infection with COVID-19 in pet dog [news release]. Hong Kong: Government of the Hong Kong Special Administrative Region; 4 maart 2020. www.info.gov.hk/gia/general/202003/04/ P2020030400658.htm. Geraadpleegd: donderdag 5 maart 2020.
  6. COVID-19 RealPCR Validation Studies: sequence blast analyses and cross-reactivity studies. Maart 2020. Gegevens beschikbaar bij IDEXX Laboratorium, Inc. Westbrook, Maine, VS.